verschil tussen jaarlijkse indexatie en losse prijswijziging

Indexatie volgt een vaste formule, een tariefswijziging niet

Indexatie is een prijsaanpassing die al in het contract vastligt: er staat welk indexcijfer geldt, wanneer die wordt toegepast en hoe de nieuwe prijs wordt berekend. De leverancier past dan een formule toe die de klant al bij het sluiten van het contract kon nazien. Een gewone tariefswijziging is iets anders: dat is een eenzijdige aanpassing die niet uit een vaste rekenregel volgt, maar uit een besluit van de leverancier om de prijzen te verhogen. Vaak gebeurt dat via een beroep op een wijzigingsclausule in de algemene voorwaarden.

Dat onderscheid is relevant omdat de toetsing verschilt. Bij indexatie controleer je of de juiste formule en het juiste indexcijfer zijn toegepast — welk cijfer dat precies is, staat meestal in de bijlage bij het contract, zie ook welke index gebruikt leverancier voor prijsverhoging contract. Bij een losse tariefswijziging gaat het niet om een rekenfout, maar om de vraag of de leverancier die wijziging eenzijdig mocht doorvoeren en of dat op de juiste manier is aangekondigd. Dat raakt aan een ander recht: bij een eenzijdige wijziging kan een extra opzegmogelijkheid ontstaan die bij pure indexatie meestal niet geldt, zie mag ik eerder opzeggen bij een tussentijdse prijsverhoging.

Waar het onderscheid vandaan komt: 6:233 en 6:236 BW

De grondslag zit in de regels over algemene voorwaarden in Boek 6, afdeling 6.5.3 van het Burgerlijk Wetboek. Een beding dat de leverancier de bevoegdheid geeft om eenzijdig de prijs te wijzigen, is een wijzigingsbeding en valt onder de toetsing van onredelijk bezwarende bedingen uit die afdeling. Een indexatiebeding wordt daar anders behandeld, omdat de aanpassing niet op een vrije keuze van de leverancier berust maar op een cijfer van een derde, zoals het CBS. Die derde bepaalt de uitkomst, niet de leverancier zelf. Dat is precies waarom een indexatieclausule in de praktijk minder snel wordt aangemerkt als onredelijk bezwarend dan een open wijzigingsbeding.